مىشناسند ، و از استادان نامور نجوم بيشتر با نوشته‌هاى بطلميوس ( Ptolemee ) مأنوسند ، و با مطالعهء آثار وى در اين زمينه به تحقيق مىپردازند . امّا دربارهء استادان و مصنفان ايران و عرب بايد بگويم بسيارى از آنان از نظر كثرت دانش به راستى درخور تحسين و آفرينند . از خصوصيّات علمى ايشان يكى اينست كه به تحقيق و تدريس در يك رشته خرسند نمىشوند ، و هر يك در زمينه‌هاى مختلف به تأليف پرداخته است ؛ و اين شيوهء رايج تدريس و تحصيل و تأليف در مشرق‌زمين است . نامورترين دانشمندان و مؤلفان قرون اخير خواجه نصير الدين طوسى ( Coje Nessir de tuse ) است كه در نظر دانشوران سراسر آسيا سخت گرانقدر و گرامى است . اين داناى نامى در حدود چهار صد و پنجاه سال پيش مىزيسته ، او كه به طبع بزرگ مردى هوشمند و به كمال مرتبت عقل بوده ساليان بسيار رياست دار العلمهاى امپراتورى تاتارها را كه در آن روزگاران بسيار وسيع و گسترده بوده بر عهده داشته است . اين دانشور بلند نام در مشهد مركز سرزمين خراسان يا باختريان كهن كه خاستگاه و پرورشگاه بسيارى از بزرگان مشرق زمين در قرون اخير بوده به دنيا آمده است . مشهد در زمانهاى قديم تا دوران زندگى خواجه ، طوس نام داشته ، و بدين جهت اين دانشومند نامى به خواجه نصير الدين طوسى موسوم شده است . گروهى از محقّقان بدين جهت كه بيشتر آثار خواجه به روش و شيوهء استادان يونانى شرح و تفسير و توجيه شده بر اين اعتقادند كه خواجه به زبان يونانى تسلّط كامل داشته است . به هر روى اين دانشور بلند پايه در تمام رشته‌هاى علمى و دينى و انسانى از جمله الهيّات ، فلسفه ، طبيعيات ، پزشكى ، اخلاقى ، ستاره‌شناسى ، كه ايرانيان آن را علم شريف ( Elm Cherif ) مىنامند داراى اطلاعات وسيع ، و تأليفات معتبر بوده ، و در تمام آثارش مطالب مهّم علمى را كه در تصنيفات نويسندگان پيش از او به صورت مبهم و نامفهوم و ابتر بيان شده و به همان صورت گنگ ميان مسلمانان روان بوده ، به روشنى و گويايى شرح كرده است . آثار خواجه در رشته‌هاى هندسه و اخترگرى در نظر بسيارى از دانشمندان علوم بر آثار متقدمان بسى برترى دارد ؛ امّا برخى از صاحبنظران نيز بر اين اعتقادند كه تأليفات وى همسنگ آثار دانشمندان پيش از وى مىباشد . خواجه نصير الدين همان كارى را كه آلفونس ( Alphonse ) در پرتغال انجام داد در عمل آورد . توضيح اين كه وى با موافقت هلاكوخان همهء رياضى دانان سراسر